Izvorište reke Raške

Jakim vrelom iz male pećine u blizini kontakta trijaskih krečnjaka i paleozojskih škriljaca, južno od manastira Sopoćani, izvire reka Raška.

Geografski položaj

Reka "Raška" izvire 15 km zapadno od Novog Pazara na padinama Pešterske visoravni, u blizini manastira Sopoćani. Pećinski ulaz se nalazi na apsolutnoj nadmorskoj visini od 726 metara i visok je 10 metara. Dužina reke od izvora do ušća u Ibar kod grada Raške je 42 kilometara.

Podaci od značaja

Vrelo je kaptirano za hidrocentralu Ras, koja je puštena u rad 1953. Najpoznatije pritoke reke Raške su Sebečevska, Ljudska, Jošanica i reka Deževska. U prvih par kilometara svoga toka pristup samoj reci onemogućava bujna vegetacija, koja ujedno predstavlja i prirodnu barijeru zahvaljujući kojoj u ovom delu reke još uvek obitava autohtona potočna pastrmka.

Turizam

Reka Raška je dosta pristupačna za sportski ribolov osim u prvih par kilometara svoga toka, odnosno od izvora pa do izletišta zvanog Pazarište, gde ribolov sprečava bujna vegetacija. U samom centru Novog Pazara se nalazi i kajak staza.

Zanimljivosti

Nizvodno od izletišta "Pazarište" nalazi se i nekada jedan od najvećih ribnjaka kalifornijske pastrmke u Evropi, sada u vlasništvu kompanije Dragolovčanin. Ribnjak je nakon više od decenije počeo sa radom u proleće 2017. godine.

Narodne legende

Ušće četiri reke je ustvari kolevka Srba?

Razlog zašto se mešaju Atlantida i zemlja Srba (po nekima Slovena) leži u tome što su pred ovom drevnom poplavom izbegli Srbi nosili sa sobom dva predanja: jedno o gradu Atlantidi i drugo o svojoj kolevci sa ušća četiri reke koju je progutalo more. Od njih su za ove predaje čuli egipatski sveštenici, a od njih antički Grci koji su ih i zapisali.

Srbi i danas za delove svog naroda koji žive van matične zemlje kažu da su u ‘rasejanju’. Dakle, povlačeći se pred nadolazećim morem, sasvim logično, narod se kretao uzvodno dolinama ove četiri reke. Oni Srbi koji su krenuli uzvodno dolinama reka Don i Dnjepar, kasnije su osnovali državu koja se i danas zove Rasija (Rusija. Izgovara se Rasija). Oni Srbi koji su se povlačili uzvodno uz Dnjestar do danas su zadržali ime Srbi, sa odrednicom Lužički. Mišljenje je da su se i današnja Češka, Moravska zvale Srbija.

One su simbolično predstavljene i na srpskom grbu – krst sa četiri ‘C’ (četiri srpska plemena koja su krenula u četiri pravca)

Oni Srbi koji su se povukli na zapad uz Dunav do dana današnjeg se zovu Srbima. Prva država koju su osnovali zvala se Rasija ili Ras, odnosno Raška, a sebe su nazivali Rasjanim Srbima, odnosno Rašanima (Rasen). Srbi koji su se povukli na istok prema Kavkazu i Kaspijskom jezeru nazvani su sarmatski Srbi ili stari Srbi. Prva država koju su osnovali zvala se Serbonija (ili Sorabija), a narod je nazvan Sorabi, ili beli Sorabi, dok su se južni (balkanski) Srbi nazivali crvenim Sorabima.

A naziv regije Moravske i balkanske reke Morave imaju isto poreklo. Možda su imena data prema postojećim regijama, rekama itd u toj prapostojbini, pa su isto tako „ponesena“ kao i naziv regije Raške, čiji naziv je prvobitno korišćen negde kod Crnog mora to jest Kavkaza za jednu planinu ispod koje je jedno srpsko pleme živelo.

Nastavak legende.